Globus to trójwymiarowy model Ziemi, który pozwala na wierne odwzorowanie powierzchni planety bez zniekształceń charakterystycznych dla map płaskich. Historia globusów sięga starożytności, a za twórcę pierwszego znanego globusa uważa się greckiego filozofa i gramatyka, Kratesa z Mallos.

Krates z Mallos i jego globus

Około 150 roku p.n.e. Krates z Mallos stworzył pierwszy znany globus Ziemi. Jego model przedstawiał Ziemię jako kulę podzieloną na cztery kontynenty, oddzielone oceanami. Były to:

• Oecumene – znany świat obejmujący Europę, Azję i Afrykę.
• Perioeci – ląd położony na tej samej szerokości geograficznej co Oecumene, ale na przeciwnej długości geograficznej.
• Antoeci – ląd położony na przeciwnej szerokości geograficznej do Oecumene.
• Antipodes – ląd położony na przeciwnej szerokości i długości geograficznej do Oecumene.

Krates odwiedził Rzym w 168 roku p.n.e. jako wysłannik króla Attalosa II. Podczas pobytu w Rzymie złamał nogę, co zmusiło go do dłuższego pozostania w mieście. W tym czasie prowadził wykłady z gramatyki i filozofii stoickiej, przyczyniając się do rozwoju tych dziedzin w Rzymie.

Najstarszy zachowany globus

Chociaż globus Kratesa z Mallos nie przetrwał do naszych czasów, najstarszym zachowanym globusem jest „Erdapfel” (niem. „Ziemskie Jabłko”) stworzony przez niemieckiego kartografa Martina Behaima w 1492 roku. Globus ten znajduje się obecnie w zbiorach Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze.

Globus Behaima, wykonany tuż przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba, przedstawia znany wówczas świat bez kontynentu amerykańskiego. Jest to cenny artefakt ukazujący stan wiedzy geograficznej Europy pod koniec XV wieku.

Historia globusów odzwierciedla rozwój wiedzy geograficznej ludzkości. Od starożytnych modeli Kratesa z Mallos po precyzyjne globusy współczesne, te trójwymiarowe przedstawienia Ziemi pozwalają lepiej zrozumieć rozmieszczenie kontynentów, oceanów i innych elementów geograficznych naszej planety.