Czym jest ozon i dlaczego jego stężenie jest ważne?
Ozon (O3) to gaz, który naturalnie występuje w atmosferze. W warstwie stratosferycznej, zwanej warstwą ozonową, pełni pożyteczną rolę – chroni nas przed szkodliwym promieniowaniem UV. Jednak w warstwie przyziemnej (troposferze) ozon powstaje na skutek reakcji chemicznych zanieczyszczeń ze światłem słonecznym i staje się szkodliwym zanieczyszczeniem powietrza.
Przekroczenie norm ozonu – co to oznacza?
Przekroczenie poziomu ozonu w powietrzu oznacza, że jego stężenie jest wyższe niż wartości uznane za bezpieczne dla zdrowia człowieka. W Polsce, zgodnie z przepisami, poziom informowania dla ozonu wynosi 180 µg/m3 (mikrogramów na metr sześcienny) w ciągu jednej godziny. Przekroczenie tej wartości jest powodem do ogłoszenia informacji publicznej, a przy długotrwałych i wyższych przekroczeniach mogą być wydawane ostrzeżenia.
Wpływ wysokiego stężenia ozonu na zdrowie człowieka
Ozon w troposferze jest silnym utleniaczem. Jego podwyższone stężenia mogą powodować:
- podrażnienie dróg oddechowych,
- kaszel i uczucie duszności,
- pogorszenie wydolności płuc,
- nasilenie objawów astmy i przewlekłych chorób układu oddechowego,
- bóle głowy i podrażnienia oczu.
Na wysokie stężenia ozonu szczególnie wrażliwe są dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz osoby z chorobami serca i układu oddechowego.
Kiedy i gdzie najczęściej pojawia się przekroczenie ozonu?
Najwyższe stężenia ozonu notuje się w okresie letnim, podczas upalnych i słonecznych dni przy niewielkim wietrze. Ryzyko wzrasta zwłaszcza w dużych miastach oraz na terenach przemysłowych.
Jak się chronić przed wysokim stężeniem ozonu?
Przy ogłoszeniu przekroczenia poziomu ozonu warto unikać intensywnego wysiłku fizycznego na zewnątrz (szczególnie w godzinach popołudniowych), ograniczyć wietrzenie mieszkań i przebywanie na otwartym powietrzu, zwłaszcza dzieciom i osobom z grupy ryzyka. Pomocne są także regularne monitorowanie komunikatów o jakości powietrza.